Test finałowy
1.                 
W KNSK 353 stwierdza się, że „istnieje potrzeba, aby rynek i państwo konkretnie ze sobą współdziałały i wzajemnie się dopełniały”. W tym kontekście wymień, jakie warunki muszą zostać spełnione, aby wolny rynek mógł przynosić korzyści dla wspólnoty?
 
a.        Państwo powinno definiować i określać kierunek rozwoju ekonomicznego - 1 pkt
b.       Państwo powinno sprawiać, że respektuje się sprawiedliwe i jasne reguły - 1 pkt
c.        Państwo powinno interweniować w sposób bezpośredni w określonym czasie w sytuacjach, gdy rynek nie daje pożądanych rezultatów - 1 pkt
d.       Państwo powinno wprowadzić w życie zasadę ponownego rozdziału - 1 pkt
 
2.                
Do zadań władzy politycznej należy m.in. ustanawianie słusznego prawa. Jakie kryteria według KNSK 398 muszą być spełnione, aby stanowione prawo mogło być uznane za słuszne i godziwe? Zakreśl kółkiem prawidłową odpowiedź.
 
a.         zgodność z traktatami międzynarodowymi;
b.       odpowiadanie godności osoby ludzkiej i wskazaniom prawego rozumu;
c.        odpowiadanie godności osoby ludzkiej i wskazaniom władzy politycznej;
d.       zaakceptowanie w referendum przez większość obywateli;
e.       uwzględnianie praw wszystkich obywateli, w tym mniejszości narodowych.
 
3.                
Na podstawie KNSK 396 uzupełnij fragment odnoszący się do rozumienia władzy, jako siły moralnej:
 
„Władza powinna kierować się prawem …………………………. : cała jej godność wynika z tego, że pełni ona swoje zadania w granicach porządku ……………………. , którego źródłem i celem jest ………………”.
 
1. moralnym; 2. moralnego; 3. Bóg.
 
4.                
Według KNSK 399, obywatel nie jest zobowiązany w sumieniu do przestrzegania zarządzeń władz cywilnych, gdy są one sprzeczne z … (dokończ)
a.        ……………………………………………...………..…….………………………… wymogami porządku moralnego – 1 pkt;
b.       …………………………………………..……………….…………………………... podstawowymi prawami osób – 1 pkt;
c.        …………………………………..…………………….……………………………… wskazaniami Ewangelii – 1 pkt.
 
5.                
Odpowiedzialna władza oznacza władzę sprawowaną w oparciu o cnoty. Spośród podanych poniżej, wybierz (zakreślając kółkiem) tę grupę cnót, które w myśl KNSK 410 sprzyjają rządzeniu w duchu służby.
 
a.        asertywność, empatia, umiejętność mediacji;
b.       wstrzemięźliwość, prawdomówność, opanowanie;
c.        umiejętność wyrzeczenia, sprawiedliwość, zaangażowanie;
d.       kompetencja, profesjonalizm, wytrwałość;
e.       cierpliwość, skromność, umiarkowanie.
 
6.                
Napisz, jakie działania socjalistów papież Leon XIII nazwał w encyklice „Rerum novarum” (nr 11) „grzechem przeciw naturalnej sprawiedliwości i rozrywaniem jedności rodziny”?
 
Wprowadzanie „opatrzności państwowej” w miejsce „powagi rodziców”, czyli przejmowanie przez państwo kompetencji rodziców.
Główną myślą tego pytania jest zwrócenie uwagi na przejmowanie przez państwo kompetencji rodziców.
 
7.                
Na podstawie encykliki „Rerum novarum” nr 24 napisz, jak Tertulian (ok. 155-220) nazywał pieniądze zbierane przez chrześcijan na utrzymanie, grzebanie biednych, na pomoc dla biednych sierot, dla ludzi starych i ofiar klęsk?
 
a.        „owoce miłosierdzia”;
b.       „skarbce miłości”;
c.        „dary ofiarne”;
d.       „skarby duchowe”;
e.       „dary miłości”.
 
8.                
Papież Jan Paweł II w encyklice „Sollicitudo rei socialis” nr 15, wskazuje, że obok niedorozwoju ekonomicznego we współczesnym świecie istnieją inne formy ubóstwa, które „zubażają osoby ludzkie tak samo, jeśli nie bardziej, niż pozbawienie dóbr materialnych”. Chodzi o ograniczanie prawa do …(dokończ)
 
a.        wolności religijnej.
b.       udziału w budowaniu społeczeństwa.
c.        swobody zrzeszania się, czy tworzenia związków zawodowych.
d.       podejmowania inicjatyw w sprawach ekonomicznych.
 
9.                
Papież Jan Paweł II w nr 17 encykliki „Centesimus annus”, przywołując nauczanie papieża Leona XIII, przestrzega przed błędem, jaki kryje się w pewnej koncepcji ludzkiej wolności. Błąd ten polega na „oderwaniu ludzkiej wolności od …” (poprzez zakreślenie kółkiem wybierz właściwe dokończenie)
a.        posłuszeństwa normom moralnym;
b.       miłości i sprawiedliwości;
c.        sprawiedliwości;
d.       posłuszeństwa prawdzie;
e.       posłuszeństwa sumieniu.
 
10.             
Papież Leon XIII w nr 28 encykliki „Rerum novarum” pisze: „Prawo wymaga, żeby ani jednostka, ani rodzina nie była pochłaniana przez państwo; jest więc rzeczą słuszną, by i jednostka i rodzina miała swobodę działania, jak długo nie zagraża dobru powszechnemu lub nie wyrządza krzywdy bliźniemu”. Do jakiej zasady społecznej, ostatecznie sformułowanej przez jednego z jego Następców, nawiązuje Papież? (zakreśl kółkiem prawidłową odpowiedź)
 
a.        do zasady dobra wspólnego;
b.       do zasady solidarności;
c.        do zasady powszechnego przeznaczenia dóbr;
d.       do zasady partycypacji;
e.       do zasady pomocniczości (subsydiarności).
 
11.              
W nr 42 encykliki „Sollicitudo rei socialis” papież Jan Paweł II opisuje „opcję preferencyjną na rzecz ubogich”. W przytoczonej niżej definicji uzupełnij brakujące elementy. 
 
1. specjalna forma pierwszeństwa w praktykowaniu miłości chrześcijańskiej (1 pkt).
2. naśladowaniem życia Chrystusa (1 pkt) .
3. społecznej odpowiedzialności (1 pkt) .
4. własności i użytkowania dóbr (1 pkt).
 
 
12.              
Napisz dlaczego, według KNSK 404, „urzędnicy sądowi zobowiązani są do należytej powściągliwości w czasie przeprowadzania dochodzeń”.
a.        aby nie łamać prawa przesłuchiwanego do prywatności - 1 pkt
b.                                   aby nie podważać zasady domniemanej niewinności – 1 pkt
 
13.              
Jako znak nadziei Kościół postrzega coraz powszechniejszy sprzeciw opinii publicznej wobec kary śmierci. Na podstawie KNSK 405 można stwierdzić, że sprzeciw ten wynika między innymi z przekonania, że … (zakreśl kółkiem dwie prawidłowe odpowiedzi)
 
a.        kara śmierci jest nadużywana w systemach totalitarnych;
b.       społeczeństwo jest w stanie skutecznie zwalczać przestępczość metodami, które czynią przestępcę nieszkodliwym, ale nie pozbawiają go ostatecznie możliwości odmiany życia;
c.        lepiej sięgać po bezkrwawe metody karania;
d.       istnieją przypadki pomyłek sądowych, w wyniku których na karę śmierci skazuje się osoby niewinne;
e.       zasada ochrony życia od poczęcia aż do naturalnej śmierci sprzeciwia się orzekaniu i wymierzaniu kary śmierci.
 
14.             
W której z wymienionych niżej encyklik zawarta jest według KNSK 406 „jasna ocena demokracji”? Zakreśl kółkiem prawidłową odpowiedź.
 
a.        Laborem exercens;
b.       Solicitudo rei socialis;
c.        Centesimus annus;
d.       Redemptor hominis;
e.       Mater et magistra.
 
 
15.              
Korupcja jest „jednym z najpoważniejszych wynaturzeń systemu demokratycznego”, ponieważ „sprzeniewierza się jednocześnie zasadom moralności i normom sprawiedliwości społecznej”. Zakreślając kółkiem wskaż jeden negatywny skutek korupcji w funkcjonowaniu państwa, którego nie wymienia KNSK 411. 


a.        wpływa negatywnie na stosunki między rządzącymi i rządzonymi;
b.       powoduje wzrost nieufności do instytucji publicznych;
c.        stanowi przyczynę niechęci obywateli do polityki i jej przedstawicieli;
d.       sprzyja powstawaniu „szarej strefy” w gospodarce;
e.       wykrzywia rolę instytucji przedstawicielskich.
 
16.             
Według KNSK 415 jednym z kryteriów oceny moralnej współczesnych systemów informacji jest to, czy pod ich wpływem „osoba ludzka staje się rzeczywiście lepsza”. W tym kontekście „rzeczywiście lepsza” oznacza „bardziej …” (dokończ).
 
a.        dojrzała duchowo.
b.       świadoma godności swojego człowieczeństwa.
c.        odpowiedzialna i otwarta na innych, zwłaszcza na ludzi potrzebujących i najsłabszych.
17.              
Dzięki integralnej wizji człowieka Kościół przyczynił się do rozróżnienia pomiędzy wspólnotą polityczną i społeczeństwem obywatelskim (por. KNSK 417). W takiej wizji Kościoła „człowiek to istota …” (dokończ)
 
a.        . wolna - 1 pkt;
b.       zdolna do nawiązywania relacji - 1 pkt;
c.        otwarta na Transcendencję - 1 pkt;
18.             
Na podstawie KNSK 572 uzupełnij zdania odnoszące się do prawidłowego rozumienia zasady laickości:
 
„Zasada laickości zakłada poszanowanie ……………………………………….. przez państwo, które zapewnia wspólnotom wierzących ………………………………….. i prowadzenia działalności o charakterze duchowym, kulturalnym i charytatywnym. W społeczeństwie pluralistycznym laickość umożliwia spotkanie różnych tradycji religijnych z ……………………”.
 
  1. wszystkich wyznań religijnych; 2. swobodę sprawowania kultu; 3. narodem.
 
19.             
W nr 14 encykliki „Sollicitudo rei socialis” papież Jan Paweł II nawiązuje do potocznie używanych określeń: „Pierwszy Świat, Drugi Świat, Trzeci Świat, a niekiedy Czwarty Świat”. Napisz, jaka treść moralna i jakie wyzwanie kryje się, zdaniem Papieża, w tej terminologii?
 
a.        jest to znak powszechnego odczucia, że jedność świata, innymi słowy jedność rodzaju ludzkiego, jest poważnie zagrożona - 2 pkt.
b.       Kościół, który jest „sakramentem, czyli znakiem i narzędziem (...) jedności całego rodzaju ludzkiego”, nie może pozostać wobec tego zagrożenia obojętny - 2 pkt.
 
20.             
Z jakim apelem papież Jan Paweł II zwrócił się do polskich dziennikarzy podczas Jubileuszu w Rzymie w roku 2000? Zakreśl kółkiem prawidłową odpowiedź. (źródło: A. Lepa, Kościół i media)
 
a.        Przestrzegajcie etyki zawodu dziennikarza!
b.       Nie bądźcie przyczyną zgorszenia!
c.        Bądźcie wierni prawdzie!
d.       Głoście Chrystusa ukrzyżowanego!
e.       Nie dajcie się uwieść popularności!
 
21.              
W wychowaniu do mediów, zarówno w dokumentach kościelnych, jak
i wypowiedziach pedagogów – praktyków, najczęściej postulowane są następujące postawy: (źródło: A. Lepa, Kościół i media)
 
a.         twórczej aktywności.
b.        krytyczna.
c.        selektywnego odbioru.
 
22.             
W nr 41 adhortacji posynodalnej „Chistifideles laici” stwierdza się, że wierni świeccy przeżywają swoje uczestnictwo w królewskim urzędzie Jezusa Chrystusa poprzez praktykowanie miłości bliźniego. Napisz, na jaki konkretny wyraz miłości bliźniego, stanowiący „ważny wyraz apostolstwa” wskazuje w tym kontekście Papież?
 
na wolontariat
 
23.             
Zakreśl kółkiem trzy spośród ważnych wydarzeń z historii Narodu polskiego, jakie przywołał papież Jan Paweł II 11 czerwca 1999 w przemówieniu w polskim Parlamencie.
 
A . powstanie Polskiego Państwa Podziemnego;
b. uchwalenie Konstytucji 3 Maja 1791 roku; 
c. chrzest Polski;
d. protesty robotników na Wybrzeżu w roku 1970;  
e. rozbiory Polski;
 
24.             
Napisz, jakie kategorie migrantów wymienia papież Benedykt XVI w Orędziu na 92 Światowy Dzień Migranta i Uchodźcy (2005)?
 
a.         kobiety.
b.        ofiary handlu ludźmi.
c.         ubiegający się o azyl.
d.        uchodźcy.
e.        studenci obcokrajowcy.
 
25.             
W nr 20 encykliki „Sollicitudo rei socialis” czytamy: „Napięcie między dwoma blokami, powstałe przy końcu drugiej wojny światowej, panowało w czasie całego następnego czterdziestolecia, przybierając bądź charakter „zimnej wojny” bądź „wojen per procura”. Napisz, co w tym kontekście oznacza „wojna per procura”?
 
a.        wykorzystywanie konfliktów lokalnych przez mocarstwa, które politycznie i/lub militarnie wspierają jedną ze stron. Faktycznie zatem mocarstwa prowadzą wojnę ze sobą „pośrednio”, a nie wprost – 2 pkt.
b.       trzymanie ludzi w niepewności i niepokoju groźbą wojny otwartej i totalnej – 2 pkt.
 
26.             
Napisz, jaki czynnik, zdaniem Jana Pawła II wyrażonym w nr 23 encykliki „Centesimus annus”, zadecydował o upadku totalitarnych systemów ucisku w Europie w roku 1989?
pogwałcenie praw pracy
 
27.             
Wymień elementy składające się na organiczną koncepcję Kościoła
i społeczeństwa, którą rozwinął św. Paweł. (źródło: Ks. K. Bełch, Katolicka Nauka Społeczna, nr 2.2.5.)
 
a.           jedność organizmu;
b.          wielość członków i ich różnorodność;
c.          podział funkcji;
d.          wzajemna troska, współodczuwanie;
e.          rozdział darów i charyzmatów;
 
28.             
Według KNSK 416 w komunikacji społecznej miarę etyczną należy przykładać do następujących elementów:
 
a.        treści przekazu (komunikatu).
b.       procesu przekazu (sposobu, w jaki dokonuje się komunikacja).
c.        dostępności do nowoczesnych technologii i produktów.
d.       dostępności do informacji.
 
29.             
Jakich argumentów używają Ojcowie Soborowi w nr 89 konstytucji duszpasterskiej „Gaudium et spes” motywując konieczność twórczej obecności Kościoła we wspólnocie międzynarodowej?
 
a.        Kościół przyczynia się do utrwalenia pokoju w świecie.
b.       Kościół przyczynia się do braterstwa wszystkich ludzi.
c.        Kościół pielęgnuje i rozbudza współpracę między ludźmi.
 
30.             
W nr 29 encykliki „Centesimus annus” wskazuje się, że „szczytem rozwoju jest możliwość korzystania z prawa-obowiązku szukania Boga, poznawania Go i życia zgodnie z tym poznaniem” oraz „uznanie w całości prawa ludzkiego sumienia, związanego tylko prawdą, czy to naturalną, czy też objawioną”. Papież Jan Paweł II ostrzega, że w razie nieuznania tych „pierwszych zasad wszelkiego porządku politycznego prawdziwie wolnego” ludzkości grożą następujące niebezpieczeństwa: (wymień je)
a.        odrodzenie się totalitaryzmów i systemów autokratycznych.
b.       skrajny materializm i utylitaryzm w systemie demokratycznym.
c.        fundamentalizm religijny.
 
31.              
Na podstawie KNSK 338 napisz, na czym polega funkcja ekonomiczna, a na czym funkcja społeczna przedsiębiorstwa.
 
a.        Funkcja ekonomiczna przedsiębiorstwa polega na: służbie wspólnemu dobru całego społeczeństwa przez wytwarzanie dóbr i oferowanie usług – 2 pkt..
b.       Funkcja społeczna przedsiębiorstwa polega na: stworzeniu możliwości spotkania, współpracy i dowartościowania umiejętności osób zaangażowanych – 2 pkt..
 
32.             
KNSK 565 stwierdza, że „dla katolików świeckich działalność polityczna jest wyrazem (…) chrześcijańskiego zaangażowania w służbę bliźnim”. Oprócz „dążenia do dobra wspólnego w duchu służby”, „rozwijania sprawiedliwości ze zwróceniem szczególnej uwagi na sytuacje ubóstwa i cierpienia” oraz „kierowania się zasadą pomocniczości”, wymień jeszcze dwa inne wskazania, jakie wierni świeccy powinni respektować w swym zaangażowaniu politycznym?
 
a.        poszanowanie autonomii spraw ziemskich.
b.       popieranie pokoju i dialogu na płaszczyźnie solidarności.
33.             
Laickość rozumiana jako „rozróżnienie pomiędzy sferą polityczną a religijną” jest „wartością przyswojoną i uznaną przez Kościół”. W KNSK 571 wyraźnie stwierdza się jednak, że katolicka nauka moralna odrzuca perspektywę laickości rozumianej jako:
 
autonomia w odniesieniu do prawa moralnego
 
34.             
Na podstawie nauczania społecznego Jana Pawła II zawartego
w nr 15 encykliki „Sollicitudo rei socialis” napisz, ograniczanie jakiego prawa „niweluje i wręcz niszczy przedsiębiorczość czyli twórczą podmiotowość obywatela”?
 
prawa do inicjatywy gospodarczej
 
35.             
W nr 20 encykliki „Sollicitudo rei socialis” wskazuje się, że po II wojnie światowej przeciwstawność polityczna i militarna dwóch bloków, powszechnie określanych jako Wschód i Zachód, miała swoje źródła w głębszych różnicach o charakterze ideologicznym. Napisz z jakich zasad ideologicznych czerpał inspiracje system polityczny istniejący na Zachodzie, a z jakich system istniejący na Wschodzie Europy.
a.Zachód - kapitalizm liberalny.
b.Wschód -  kolektywizm marksistowski.
 
36.             
Papież Jan Paweł II w nr 25 encykliki „Sollicitudo rei socialis” stwierdza, że nową formą przemocy są „systematyczne kampanie przeciw przyrostowi naturalnemu”, przeprowadzane przy „zupełnym braku poszanowania wolnej decyzji zainteresowanych osób”. Do czego, zdaniem Papieża, mogą doprowadzić takie działania w przypadku „ludów najuboższych”?
a.        Powstawanie tendencji rasistowskich.
b.       wprowadzanie pewnych form eugenizmu.
37.             
W kontekście opcji preferencyjnej na rzecz ubogich w nr 43 encykliki „Sollicitudo rei socialis” papież Jan Paweł II wskazuje na konieczność reform o zasięgu światowym. Obok reformy międzynarodowego systemu handlowego, w jakich innych dziedzinach są one zdaniem Papieża najpilniejsze?
 
a.        reforma światowego systemu monetarnego i finansowego.
b.       zagadnienie wymiany technicznej i właściwego z niej korzystania.
c.        rewizja struktur istniejących Organizacji międzynarodowych w ramach systemu prawa międzynarodowego.
38.             
Dlaczego zdaniem papieża Leona XIII, wyrażonym w nr 12 encykliki „Rerum novarum” , „wprowadzenie własności wspólnej grozi społecznym rozstrojem”?
 
a.        wywołałoby wzajemną zawiść, swary i niezgodę.
b.       odjęłoby motywację do pracy.
c.        doprowadziłoby do równości, będącej w istocie „zrównaniem w niedoli”.
 
 
39.             
W nr 5 Przesłania do uczestników międzynarodowego sympozjum nt. „Godność i prawa osoby z upośledzeniem umysłowym” (2004) papież Jan Paweł II zwrócił uwagę na „potrzeby osób niepełnosprawnych, które są bardzo często ignorowane albo traktowane w sposób powierzchowny i ograniczony”. Napisz o jakich potrzebach mówi Papież?
 
a.         o potrzebach uczuciowych.
 
b.        o potrzebach seksualnych.
 
 
40.            
Zgodnie z treścią KNSK 547 cnota roztropności, która „uzdalnia do rozeznania prawdziwego dobra w każdej okoliczności i do wyboru środków odpowiednich dla jego urzeczywistnienia”, wyraża się w trzech fazach: pierwsza – rozjaśnia sytuację i ocenia ją; druga – inspiruje decyzje. Napisz, na czym polega trzecia faza?
W trzeciej fazie roztropność pobudza do działania. (Ten etap to podjęcie decyzji, która opiera się na poprzednich krokach, umożliwiających rozeznanie wśród możliwych do podjęcia działań).
 
41.             
W myśl nauczania papieża Jana Pawła II (Sollicitudo rei socialis nr 38) solidarność jest czymś więcej niż tylko „nieokreślonym współczuciem czy powierzchownym rozrzewnieniem wobec zła dotykającego wielu osób, bliskich czy dalekich”.
Uzupełnij myśl Papieża.
„(Solidarność jest to) …………… i ……………. wola angażowania się na rzecz ………………………………., czyli dobra wszystkich i każdego, wszyscy bowiem jesteśmy naprawdę odpowiedzialni za wszystkich”.
 
  1. mocna; 2. trwała; 3. dobra wspólnego;