1. Spośród wymienionych poniżej grzechów, wskaż tzw. „grzechy wołające o pomstę
do nieba”. Zakreśl kółkiem dwie prawidłowe odpowiedzi. (źródło: KKK 1867)

a.       uciskanie ubogich, wdów i sierot

b.      zatrzymywanie zapłaty sługom i robotnikom

c.       świadome i dobrowolne przekroczenie przykazań Dekalogu

d.      jazda samochodem pod wpływem alkoholu

e.      umyślne zaniedbywanie pokuty aż do śmierci

f.        zazdroszczenie albo nieżyczenie bliźniemu Łaski Bożej

2.       W jakich okolicznościach Kościół może wydać sąd moralny w kwestiach gospodarczych i społecznych? Zakreśl kółkiem dwie prawidłowe odpowiedzi. (źródło: KKK 2420)

a.         gdy domagają się tego podstawowe prawa osoby

b.        gdy domaga się tego dobro Kościoła

c.         gdy domaga się tego zbawienie dusz

d.        gdy domagają się tego władze państwowe

3.       Uzupełnij tekst na podstawie KKK 2433.

„Dostęp do pracy i do zawodu powinien być otwarty, bez niesprawiedliwej dyskryminacji, dla wszystkich, …………… i ………… (mężczyzn i kobiet – 1 pkt), ………….……….. i ………………… (zdrowych i niepełnosprawnych- 1 pkt), …………………… i …………………..(tubylców i imigrantów – 1 pkt). Zależnie od okoliczności społeczeństwo powinno ze swej strony pomóc obywatelom w uzyskaniu pracy
i zatrudnienia”.

4.       Czym jest jałmużna wg KKK 2447? Zakreśl kółkiem dwie prawidłowe odpowiedzi.

a.         świadectwem miłości braterskiej

b.        środkiem do zapewnienia sobie Bożego błogosławieństwa

c.         praktykowaniem sprawiedliwości, która podoba się Bogu

d.        sposobem na osiągnięcia dobrego samopoczucia moralnego

5.       Zgodnie z nauczaniem KKK 2408 istnieją sytuacje tzw. „kradzieży pozornej”, kiedy to przejęcie dóbr drugiego człowieka i skorzystanie z nich „w przypadku nagłe i oczywistej konieczności nie jest kradzieżą”. Wybierz, zakreślając kółkiem, trzy takie przypadki.

a.         jeśli odmowa właściciela byłaby sprzeczna z rozumem

b.        jeśli właściciel dysponuje środkami umożliwiającymi wsparcie najuboższych

c.         jeżeli dana rzecz jest własnością wspólną

d.        jeśli przyzwolenie właściciela jest domniemane

e.         gdy właściciel nie odczuje straty

f.          jeśli odmowa właściciela byłaby sprzeczna z powszechnym przeznaczeniem dóbr

6.       Który z papieży jako pierwszy użył terminu „cywilizacja miłości”? (źródło: KNSK 103)

a.       Leon XIII

b.      Jan XXIII

c.       Paweł VI

d.      Jan Paweł II

7.       Napisz, z inicjatywy którego z papieży (a) i od którego roku (b) obchodzony jest Światowy Dzień Pokoju? (źródło: KNSK 99)

a.       (Paweł VI)

b.      (1968)

8.       Do wymienionych encyklik społecznych przyporządkuj poruszane w nich zagadnienia: A - wspólnota i uspołecznienie; B - kwestia faszyzmu; C - kwestia robotnicza; D - zasada pomocniczości; E - kwestia komunizmu (źródło: KNSK 89-94)

Wpisz do tabelki właściwą literkę.

9.       W encyklice Populorum progressio papież Paweł VI ukazuje kierunek rozwoju ludzkości jako „przejście od warunków życia mniej ludzkich do warunków bardziej godnych człowieka”. To przejście nie ogranicza się wyłącznie do wymiarów ekonomicznych i technicznych. Wskaż inne elementy składające się na „integralny rozwój człowieka”? Zakreśl kółkiem cztery prawidłowe odpowiedzi. (źródło: KNSK 98)

a.         osiągnięcia kulturalne

b.        poszanowanie godności innych

c.         promowanie zdrowia

d.        uznanie najwyższych wartości

e.        dążenie do zniwelowania różnic społecznych

f.          uznanie Boga

g.         tolerancja dla tych, którzy sprzeciwiają się Prawu Bożemu

10.   Napisz, jakie dwa równoważne cele musi spełniać wolny rynek, aby działał na rzecz dobra wspólnego i na rzecz integralnego rozwoju człowieka? (źródło: KNSK 348)

a.        (zysk indywidualny podmiotu ekonomicznego)

b.  (korzyść społeczna)

11.   „Niektóre grzechy, ze względu na sam ich przedmiot, są zamachem skierowanym przeciwko bliźniemu. Grzechy te zwykle określa się jako grzechy społeczne” (KNSK 118). KNSK ujmuje te grzechy w kilku grupach: A - przeciwko sprawiedliwości;
B -  przeciwko prawom osoby ludzkiej; C -  przeciwko wolności innych; D -  przeciwko godności i czci bliźniego; E -  przeciwko dobru wspólnemu i jego wymogom; F - dotyczący stosunków pomiędzy różnymi wspólnotami ludzkimi. Przyporządkuj wymienione niżej grzechy społeczne odpowiednim grupom wpisując do tabelki właściwą literę.           

12. W KNSK 355 czytamy, że „finanse publiczne są ukierunkowane na dobro wspólne, kiedy stosują się do określonych podstawowych zasad”. Wymień te zasady.

a.        (płacenie podatków)

b.      (mądrość i sprawiedliwość w ustalaniu opłat podatkowych)

c.        (prawość i konsekwencja w administrowaniu i podziale zasobów publicznych)

Wystarczy, że w odpowiedzi zostanie ujęty sens tekstu KNSK, a mianowicie: płacenie podatków, sprawiedliwe ustalenie ich wysokości, prawy ich podział

13. Napisz jakie, według KNSK 310, dwa czynniki stanowią impuls dla zjawiska globalizacji?

a.       (Nadzwyczajna szybkość w komunikowaniu się bez ograniczeń czasu i przestrzeni)

b.      (Względna łatwość w przewożeniu towarów
i osób z jednej części świata do drugiej)

14. Katolicka Nauka Społeczna dostrzega, że „prawdziwy rynek konkurencyjny jest skutecznym narzędziem do realizowania celów sprawiedliwości” (KNSK 347). Wymień dwa z takich celów sprawiedliwości.

1) Ograniczanie przesadnego rynku zysku poszczególnych przedsiębiorstw;
2) Odpowiadanie na wymogi konsumentów; 3) Realizowanie lepszego wykorzystania i oszczędzania zasobów; 4) Nagradzanie wysiłków przedsiębiorców
i umiejętności wprowadzania innowacji; 5) Wymiana informacji, aby stawała się możliwa prawdziwa konfrontacja i sprzedaż towarów w ramach zdrowej konkurencji
(za jedną poprawną odpowiedź przyznajemy 2 pkt)

15. W działaniach państwa i innych władz publicznych zasady solidarności
i pomocniczości muszą być  komplementarne. W tym kontekście uzupełnij poniższy tekst KNSK 351:

„Solidarność bez pomocniczości może łatwo zostać zredukowana do ………………………… (opiekuńczości), z drugiej strony pomocniczość bez solidarności może wzmacniać formy egoistycznego preferowania ………………… ……………………  (interesów lokalnych)”.

16. Zgodnie z zasadą pomocniczości Katolicka Nauka Społeczna uważa za uzasadnioną częściową interwencję państwa w sferę publiczną w celu m.in. poszukiwania korzystnych warunków dla rozwoju indywidualnej inicjatywy. Przestrzega jednocześnie, że jeżeli interwencja państwa jest zbyt daleko idąca, to powstają pewne zagrożenia. Napisz, jakie? (źródło: KKNS 354)  

a. (Utrata poczucia odpowiedzialności mieszkańców)

b. (Przesadny rozwój struktur publicznych, skierowanych bardziej na biurokrację niż na zaspokajanie ludzkich potrzeb

(w podpunkcie b) istota odpowiedzi, za którą przyznajemy 1 pkt to przesadny rozwój biurokracji)

17. Prawo każdego państwa do tzw. „obrony koniecznej” obwarowane jest dwoma podstawowymi zasadami. Jakimi? Zakreśl kółkiem dwie prawidłowe odpowiedzi. (źródło: KNSK 501)  

a.       zasada konieczności

b.      zasada dobra wspólnego

c.       zasada proporcjonalności

d.      zasada subsydiarności

e.      zasada solidarności
 

18. Osoby odmawiające służby wojskowej z pobudek sumienia mają prawo oczekiwać od ustawodawców pozytywnego ustosunkowania się do swoich przekonań, jeżeli: Zakreśl kółkiem prawidłową odpowiedź. (źródło: Gaudium et spes 79)

a.       powołują się na przykazanie nie zabijaj

b.      godzą się na inny sposób służenia wspólnocie ludzkiej

c.       powołują się na prawa człowieka

d.      uważają, że wojna jest niesprawiedliwa
 

19. Istnieją sytuacje, w których każdy członek sił zbrojnych jest moralnie zobowiązany do przeciwstawienia się rozkazom przełożonych. Na podstawie KNSK 503 podaj jeden przykład takiego rozkazu.

a.         Rozkazy nakłaniające do popełniania przestępstw przeciw prawu narodów i jego powszechnym zasadom

b.        Rozkazy łamiące prawa osób

c.         Rozkazy łamiące normy humanitarnego prawa międzynarodowego

20. Wskaż, na podstawie KNSK 506, jaka instytucja wspólnoty międzynarodowej została powołana w celu karania odpowiedzialnych za szczególnie ciężkie przestępstwa: ludobójstwo, zbrodnie przeciw ludzkości itp.? Zakreśl kółkiem prawidłową odpowiedź. 

a.       Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze

b.      Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości w Hadze

c.       Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu

d.      Międzynarodowy Trybunał Karnyw Hadze
 

21. W jakiej relacji pozostaje wolność gospodarcza do wolności ludzkiej? Zakreśl kółkiem prawidłową odpowiedź. (źródło: KNSK 350)  

a.       wolność gospodarcza jest niezależna od wolności ludzkiej

b.      wolność gospodarcza jest jednym z elementów ludzkiej wolności

c.       wolność gospodarcza jest sprzeczna z ludzką wolnością
 

22. Na podstawie KNSK 515 uzupełnij tekst:

„Ogłaszanie się terrorystami w imię Boga to ……………………………….….. (profanacja)
i ………….…….. (bluźnierstwo)”.

23. Napisz, do jakiego wydarzenia odwołuje się Ojciec Święty Jan Paweł II w Orędziu
na XXXV Światowy Dzień Pokoju (1 stycznia 2002) nazywając je „straszliwą zbrodnią”.  

(do ataku terrorystycznego na World Trade Center w Nowym Jorku z 11 września 2001 r.)
 

24. Na podstawie Orędzia Jana Pawła II na XXXV Światowy Dzień Pokoju (1 stycznia 2002) uzupełnij tekst:

„Nie ma pokoju bez (sprawiedliwości), nie ma sprawiedliwości bez  (przebaczenia)”.

25. Z jakiej zasady, według  encykliki Laborem exercens (LE 18), wynika obowiązek świadczeń na korzyść bezrobotnych? Zakreśl kółkiem prawidłową odpowiedź.  

a.         z zasady sprawiedliwości i miłości społecznej

b.        z zasady powszechnego używania dóbr

c.         z zasady solidarności

d.        z zasady prymatu osoby ludzkiej

26. W encyklice Laborem exercens (LE 19) czytamy: „Bez względu na to, czy praca dokonuje się w  ustroju prywatnej własności środków produkcji, czy też w ustroju, w którym własność ta uległa , stosunek pomiędzy pracodawcą (przede wszystkim bezpośrednim) a pracownikiem rozwiązuje się na zasadzie salariatu”. Napisz, na czym polega ta zasada?

 (Na odpowiednim wynagrodzeniu wykonywanej pracy)

27. Jak encyklika Laborem exercens (LE 19) tłumaczy pojęcie „płacy rodzinnej”?

Zakreśl kółkiem trzy prawidłowe odpowiedzi.

a.       jedno wynagrodzenie dane głowie rodziny  

b.      uwzględnia liczbę osób w rodzinie

c.       zawiera w sobie dodatek macierzyński dla kobiety, która oddaje się wyłącznie rodzinie

d.      zaspokaja potrzeby rodziny

e.      nie ma konieczności podejmowania pracy zarobkowej poza domem przez współmałżonka

f.        połączona jest z zasiłkiem rodzinnym

g.       uwzględnia potrzeby edukacyjne dzieci

28. W encyklice Laborem exercens (LE 20) na określenie związków zawodowych używa się także innej nazwy. Jakiej? Zakreśl kółkiem prawidłową odpowiedź.

a.       partie pracownicze

b.      koalicje spółdzielcze

c.       korporacje

d.      branże

e.      syndykaty

29. W encyklice Laborem exercens (LE 25) Jan Paweł II pisze,
że „pierwszą Ewangelię Pracy” odnajdujemy w Piśmie świętym. Napisz, do jakiej Księgi biblijnej odnosi się Papież?

 (Do Księgi Rodzaju)

30. Rozważając w encyklice Solicitudo rei socialis (SRS 37) pewne formy współczesnego „imperializmu” Jan Paweł II wskazuje, że „za określonymi decyzjami, pozornie dyktowanymi jedynie przez racje gospodarcze lub polityczne, kryją się prawdziwe formy bałwochwalczego kultu”. Spośród wymienionych poniżej wybierz, zakreślając kółkiem, jedną z takich, wymienionych przez Papieża, form „bałwochwalczego kultu”.

a.         środki społecznego przekazu

b.        technologia

c.         władza

d.        praca

e.        nauka

31. Praktykowanie solidarności wewnątrz każdego społeczeństwa wymaga od każdego z jego członków przyjęcia odpowiedniej postawy. Na podstawie encykliki Solicitudo rei socialis (SRS 39) napisz,jaką postawę powinny przyjąć osoby posiadające większe znaczenie w społeczeństwie, dysponujące większymi zasobami dóbr
i usług. 

a. (poczucie odpowiedzialności za słabszych)

b. (gotowość do dzielenia się ze słabszymi tym, co posiadają)

32. W encyklice Solicitudo rei socialis (SRS 40) Jan Paweł II podaje przykłady dwóch świętych, którzy dali świadectwo solidarności międzyludzkiej. O jakich świętych chodzi? Zakreśl kółkiem dwie prawidłowe odpowiedzi.

a.       św. Piotr Klawer (1580-1654)

b.      św. Brat Albert Chmielowski (1845-1916)

c.       św. Maksymilian Maria Kolbe (1894-1941)

d.      bł. Matka Teresa z Kalkuty (1910-1997)

e.      św. Gianna Beretta Mola (1922-1962)

f.        św. Marcin z Tours (316-397)
 

33. W encyklice Sollicitudo rei socialis (SRS 37) Jan Paweł II wymienia najbardziej charakterystyczne dla współczesności postawy przeciwne woli Bożej i dobru bliźniego. Chodzi o działania zmierzające „za wszelką cenę” do:
Zakreśl kółkiem dwie prawidłowe odpowiedzi. 

a.                             wyłącznej rządzy zysku

b.                             pożądania popularności

c.                              chęci wyeliminowania przeciwników politycznych

d.                             pragnienia władzy z zamiarem narzucenia innym własnej woli

e.                             realizowania kariery zawodowej

34. W adhortacji apostolskiej Reconciliatio et penitentia (ReP 14) czytamy, że biblijne teksty mówiące o grzechu pierwszych rodziców oraz o budowaniu wieży Babel „spotykają się w jednym punkcie”: w obu przypadkach stajemy w obliczu odrzucenia Boga. W jakich ludzkich postawach wyraża się owo odrzucenie?
Zakreśl kółkiem trzy prawidłowe odpowiedzi. 

a.             otwarte sprzeciwienie się Bożemu przykazaniu

b.             rywalizacja z Bogiem

c.              dążenie do bycia „jak Bóg”

d.             odrzucenie istnienia Boga

e.             obojętność wobec Boga

35. Na podstawie przemówienia Jana Pawła II do uczestników VII sesji plenarnej Papieskiej Akademii Nauk Społecznych (27 kwietnia 2001), napisz, na jakich dwóch zasadach musi opierać się refleksja etyczna w odniesieniu do  globalizacji.
(źródło: Przemówienie, nr 4)

a. (Na niezbywalnej wartości człowieka – 2 pkt)

b. (Na wartości ludzkich kultur – 2pkt)

36. Napisz, za pomocą jakiego stwierdzenia św. Paweł streszcza opowiadanie o upadku człowieka? (źródło: KNSK 115)

„Przez jednego człowieka grzech wszedł do świata (1pkt), a przez grzech śmierć (1pkt)”.

37. Którego z poniżej wymienionych określeń Jan Paweł II nie używa zamiennie
z nazwą: Katolicka Nauka Społeczna? Zakreśl kółkiem prawidłową odpowiedź. (źródło: Być chrześcijaninem)  

a.       nauczanie społeczne Kościoła

b.      nauka społeczna Kościoła

c.       etyka społeczna Kościoła

d.      katolicka etyka społeczna
 

38. Wyjaśnij znaczenie terminu „proliferacja”. (źródło: Hoppe, Zapobieganie przemocy
w świecie przemocy)

Transfer (przemyt, rozprzestrzenianie) środków masowej zagłady

39. Uzupełnij zdanie: „Konsekwentna zmiana orientacji zachowań państw w obszarze praw człowieka i polityki pokoju mogłaby stanowić podstawę do zastąpienia
w systemie międzynarodowym „praw silniejszego” ………………………… (siłą prawa). (źródło: Hoppe, Zapobieganie przemocy w świecie przemocy)

40. W której księdze Pisma św. ukazana jest mesjańska wizja pokoju? Zakreśl kółkiem prawidłową odpowiedź. (źródło: KNSK 490) 

a.       księga Jeremiasza

b.      księga Izajasza

c.       księga Ezechiela

d.      księga Daniela
 

41. Na podstawie KKK napisz, czego domaga się sprawiedliwość wymienna?
(źródło: KKK 2411)

a.       Ochrony praw własności (zwrot skradzionego dobra jego właścicielowi)

b.      Spłaty długów

c.      Dobrowolnego wypełnienia zaciągniętych zobowiązań

42. „Gry hazardowe (karty itd.) bądź zakłady nie są same w sobie sprzeczne ze sprawiedliwością”. Na podstawie KKK 2413 napisz, kiedy stają się one moralnie nie do przyjęcia?

a. Gdy pozbawiają osobę tego, czego jej koniecznie trzeba dla zaspokojenia swoich potrzeb i potrzeb innych osób
(1 pkt)

b.  Gdy zniewalają człowieka (1 pkt)

c.  Gdy są nieuczciwe lub polegają na oszustwie (1 pkt).